101 Paribasa Sunda Lengkap dengan Artinya, Katempuhan Buntut Maung

Sukabumiupdate.com
Kamis 12 Feb 2026, 11:28 WIB
101 Paribasa Sunda Lengkap dengan Artinya, Katempuhan Buntut Maung

Contoh Paribasa Sunda dan artinya. (Sumber : pexels.com/@Fau Pau).

SUKABUMIUPDATE.com - Bahasa Sunda adalah salah satu bahasa daerah yang harus terus dilestarikan keberadaannya. Sebagai salah satu bahasa tertua di Nusantara, kita sebagai orang Sunda sudah seharusnya ngamumule basa Sunda.

Seperti paribasa Sunda yang memiliki kata dan makna mendalam dalam bentuk karya sastra. Paribasa Sunda karakteristik utamanya meliputi penggunaan kata-kata kiasan dan minimal terdiri dari tiga rangkaian kata.

Nilai-nilai yang terkandung dalam Paribasa Sunda membuatnya hingga kini terus diwariskan secara lisan dari generasi ke generasi. Paribasa Sunda pun masih eksis dan kerap digunakan dalam berbagai momen penting.

Baca Juga: 27 Tatarucingan Sunda Lucu: Dicekek Beuheungna, Dileketek Beuteungna, Naon?

Berikut ini ada contoh 101 Paribasa Sunda yang dikutip dari laman Basasunda.com.

Paribasa Sunda yang Berawalan Huruf A dan Artinya

1. Abong kena biwir teu diwengku:
Artinya: (Ngomong sangeunahna, ngomong sadaekna ; ngomong se enaknya sendiri).

2. Abong letah teu tulangan:
Artinya: (Nyarita sangeunahna teu dipikirkeun heula akibatna ; Berbicara seenaknya tanpa memikirkan akibatnya).

3. Adat kakurung ku iga:
Artinya: (Adat lamun geus goreng sok hese dirobahna ; Adat atau tabiat seseorang yang sukar untuk dirubah).

4. Adean ku kuda beureum:
Artinya: (Katembong ginding, ku barang meunang nginjeum ; Bergaya atau sombong dengan barang pinjaman dari orang lain).

5. Adigung adiguna:
Artinya: (Boga rasa leuwih ti batur: Sombong)

6. Adu regeng:
Artinya: (Sataker tanaga ; sedikit tenaga atau kurang tenaga).

7. Adu telu ampar tiga:
Artinya: (Kudu papaitan ; perkara yang sedang diselesaikan).

8. Agul ku payung butut:
Artinya: (Tumerep ka jalma nu taya kaboga, tapi mindeng nyaritakeun yen manehna turunan menak baheula ; Membanggakan keturunannya sendiri).

9. Ajak jawa:
Artinya: (Ngajak bari ukur tamba lain ngajak sernyana dapon ngeunaheun batur ; mengajak atau menawarkan sesuatu dengan tidak sepenuh hati atau tidak ikhlas).

10. Ajrihing gawe:
Artinya: (Ulah ngalampahkeun gawe goreng bisi ahirna kabendon ; pemalas atau orang yang tidak mau bekerja).

11. Aki-aki tujuh mulud:
Artinya: (Geus kolot kacida ; Laki-laki tua renta).

12. Aku-aku angga:
Artinya: (Ngaku banda sorangan padahal nu diakuna banda batur: Mengaku barang milik sendiri padahal barang milik orang lain).

13. Alak-alak cumantaka:
Artinya: (Jelma pangkat handap hayang nyaruaan pangkat luhur ; menginginkan pujian karena merasa paling unggul).

14. Alang-alang kumapalang:
Artinya: (Pagawean kudu dianggeuskeun ulah dikagok-kagok ; suatu pekerjaan itu harus diselesaikan tepat pada waktunya jangan ditunda-tunda).

15. Alak paul:
Artinya: (Jauh kacida ; Jauh sekali).

16. Alon-alon asal kalakon:
Artinya: (Kajeun alon dina sagala hal asal nguntungakeun ahirna ti batan gancang pincang, kendor dapon ngagembol ; biar perlahan tapi asal dikerjakan maka akan selesai juga atau terlaksana).

17. Alus panggung:
Artinya: (Hade dedeg pangadegna ; Tampan dan rupawan).

18. Amarah sakulit bawang:
Artinya: (Babari ambek ; suka marah-marah atau mudah marah).

19. Ambek nyedek tanaga midek:
Artinya: (Ambek teu kaluar ; Marah namun tidak berani untuk melawan atau dipendam amarahnya).

20. Ambek sadu santa budi:
Artinya: (Ambek tara terus jeung hate, budina tetep marahmay ; Sangat berbudi pekerti).

21. Amis budi:
Artinya: (Suranyeh, mindeng imut ; Sangat ramah, santun dan murah senyum).

22. Amis daging:
Artinya: (Babari pisan katerap kasakit ; Mudah terkena penyakit kulit dan sangat sulit untuk disembuhkan).

23. Anak merak kekuncungan:
Artinya: (Kahadean atawa kagorengan anak ngala ka indung bapana ; Segala perbuatan buruk anak maka orang tuanya juga terkena imbasnya).

24. Angeun sapariuk karagragan tai beurit hiji:
Artinya: (Kagorengan lantaran ti saurang, tungtungna jadi mawa goreng ka sarerea ; kejelekan dari satu orang akibatnya seluruh keluarga ikut dipandang jelek pula).

25. Apal cangkem:
Artinya: (Apal tapi teunyaho hartina ; hanya hafal dalam mulut saja namun tidak tahu artinya).

26. Ari umur tunggang gunung, angen-angen pecat sawed:
Artinya: (Najan umur geus kolot kahayang kawa nu ngora bae ; meskipun umur sudah tua namun tingkah laku atau kemauan seperti anak muda).

27. Asa aing uyah kidul:
Artinya: (Boga rasa leuwih ti batur ; merasa paling unggul segalanya dibandingkan temanteman).

28. Asa bucat bisul:
Artinya: (Ngarasa lugina sanggeus ngarengsekeun pagawean nu kacida beurat ; merasa lega setelah mengerjakan pekerjaan yang amat berat).

29. Asa ditonjok congot:
Artinya: (Bungah meunang rejeki nu teu disangka-sangka ; gembira mendapatkan rizki yang tidak disangka-sangka).

30. Asa kabur pangacian:
Artinya: (Reuwas kacida, nepi ka teu puguh cabak ; terkejut tidak dapat berkata-kata).

31. Asa potong leungeun katuhu:
Artinya: (Leungiteun jelema nu kacida dipikabutuhna ; kehilangan orang yang sangat dipercaya).

32. Asa rawing daun ceuli:
Artinya: (Mindeng ngadenge omongan anu henteu ngeunah ; sudah biasa mendapatkan omongan yang tidak enak didengar).

33. Asak pikir:
Artinya: (Pikir heula enye-enya ; dipikirkan lagi matang-matang).

34. Asak rampa:
Artinya: (Memeh prak dipigawe dipikir heula jero-jero ; sebelum melakukan pekerjaan baiknya dipikir dulu matang-matang).

35. Asak warah:
Artinya: (Hade atikan, basa jeung paripolahna merenah ; mendapatkan cukup pendidikan).

36. Awet rajet:
Artinya: (Dilarapkeun ka nu laki rabi, lana tapi loba pacengkadanana ; rumah tangga yang awet meskipun selalu dapat perselisihan).

37. Aya jalan komo meuntas:
Artinya: (Aya cukang lantaran pikeun ngalaksanakeun pamaksudan ; Ada jalan untuk
menyelesaikan suatu pekerjaan atau sebuah tujuan).

38. Aya nu dianjing cai:
Artinya: (Aya nu dipikahayang atawa diheroan ; ada yang di incar Artinya: (Target).

Baca Juga: 20 Pepeling Sunda Buhun dan Artinya, Caina Herang Laukna Beunang

Paribasa Sunda Huruf B Lengkap Dengan Artinya

39 .Bahe carek:
Artinya: Gampang nyarekan ka batur, babari pisan ngaluarkeun omongan nu goreng.

40. Bahula ka nu kawasa:
Artinya: Tara nurut parentah, mungpang kana parentah.

41. Balabar kawat:
Artinya: (Saembara; sayembara).

42. Bala harti:
Artinya: (Salah harti/beda kamandang; salah pengertian).

43. Bali geusan ngajadi:
Artinya: (Tempat lahir, lembur matuh, lemah cai; tempat kelahiran/tanah kelahiran).

44. Bancang kakewuh:
Artinya: (Picilakaeun, pikasusaheun;)

45. Banda sasampiran nyawa gagaduhan:
Artinya: (Teu daya teu upaya sadaya kagungan jeung kersaning Alloh, nyawa jeung banda ukur titipan; segala sesuatu di dunia ini hanyalah milik Allah, nyawa, harta dan benda hanyalah titipan).

46. Banda tatalang raga:
Artinya: (Leuwih hade ngorbankeun harta, tibatan cilaka awak; lebih baik mengeluarkan biaya atau harta dari pada celaka).

47. Banting tulang:
Artinya: (Digawe popohan; susah payah).

48. Batok bulu eusi madu:
Artinya: (Siga nu bodo padahal pinter; pura-pura bodoh padahal pintar).

49. Batu turun keusik naek:
Artinya: (Dilarapkeun ka jelma anu sarua sukana/micintana; keturunan bangsawan yang tidak mempunyai jabatan yang tinggi).

50. Baek dengkak:
Artinya: (Baek akal, geus euweuh akal deui, paeh poso, teter; sudah bekerja keras namun tidak mendapatkan apa-apa).

51. Bear budi:
Artinya: (Marahmay budi, someah; ramah tamah, sopan).

52. Bengkok tikoro:
Artinya: (Teu kabagean kadaharan istimewa lantaran kabeakeun manten atawa teu datang; tidak dapat hidangan istimewa karena tidak datang dalam acara pernikahan).

53. Bengkung ngariung bongkok ngaronyok:
Artinya: (Babarengan jeung babaturan boh dina suka atawa duka; bersama-sama dengan sahabat baik suka maupun duka).

54. Bentik curuk balas nunjuk, capetang balas miwarang:
Artinya: (Kabisana ngan nitah, teu daek migawe sorangan; bisanya hanya mengatur dan menyuruh tanpa sendirinya bekerja).

55. Baungeut nyanghareup ati mungkir:
Artinya: (Teu satuhu, henteu terus jeung hate; munafik).

56. Beurat birit:
Artinya: (Ngedul; malas).

57. Beurat nyuhun beurat nanggung, beurat narimakeunana:
Artinya: (Kacida tumarima kana kahadean batur, lantaran ditulungan dina waktu nu keur butuh kacida; sangat berterimakasih).

58. Bisa kabula-kabale:
Artinya: (Bisa campur rukun jeung unggal jelema atawa jeung unggal golongan; bisa menyesuaikan diri di lingkungan atau masyarakat).

59. Bisi aya ti cai ti geusan mandi:
Artinya: (Bisi aya nu katoel atawa kasigeung mamaras rasana; khawatir akan ada yang menyinggung diri sendiri).

60. Biwir sambung lemek, suku sambung lengkah:
Artinya: (Ngan darma neruskeun, tarima darma dititah; suka menceritakan sesuatu, mulut ember).

61. Bobo sapanon carang sapakan:
Artinya: (Teu beres entep seureuhna, teu puguh undak usukna; tidak jelas asal usulnya).

62. Bobot pangayom timbang taraju:
Artinya: (Nimbang-nimbang perkara anu saadil-adilna; menimbang perkara dengan seadiladilnya).

63. Bodo alahmanan kebo:
Artinya: (Dilarapkeun ka jelema anu bodona leuwih ti munding;).

64. Bodo alweoh:
Artinya: (Bodo tapi daek tetlepek atawa tatanya; orang bodoh tapi enggan untuk bertanya).

65. Bodo katololoyoh:
Artinya: (Teu daek nurut kana nasehat batur, tara daek tatanya; orang bodoh yang tidak menuruti nasihat orang lain).

66. Bogoh nogencang:
Artinya: (Bogoh sosoranganana, teu dilayanan; cinta betepuk sebelah tangan).

67. Buang jauh gantung tinggi:
Artinya: (Nekad wani nepi ka dihukum oge;).

68. Budi anteng:
Artinya: (Teu gugup, kalem ; Tidak gugup atau santai kalem).

69. Bujang jenglengan:
Artinya: (Jajaka tulen serta tegep; pria yang belum menikah dan usianya sudah tua).

70. Bulu taneuh:
Artinya: (Patani, tukang tani; petani).

71. Buntut kasiran:
Artinya: (Koret, medit, kumed; pelit).

72. Buruk-buruk papan jati:
Artinya: (Sanajan ngewa tawa ambek ka dulur/baraya nu landes, di mana meunang karerepet henteu ngantep, sok hayang nulungan; meskipun benci terhadap saudara sendiri namun jika salah satunya kesusahan maka ingin menolong juga).

Baca Juga: Digeol-geol Bijil Bobodasna, 15 Tatarucingan Sunda Lucu Jawaban dan Keterangannya

Paribasa Sunda Huruf C dan Artinya

73. Caang bulan dadamaran:
Artinya: Migawe nu kurang perlu; mengerjakan pekerjaan yang tidak perlu.

74. Caina herang laukna beunang:
Artinya: Hasil maksud ku cara lantip bari taya pacengkacan; mendapatkan keinginan yang tidak melukai orang lain atau tidak ada perselisihan yang ditimbulkan.

75. Carincing pageuh kancing:
Artinya: Kudu ati-ati pisan, harus berhati-hati atau waspada.

76. Ceuli lentaheun:
Artinya: Sok sadenge-dengena, najan lain dengekeuneun; mendengarkan sesuatu yang tidak pantas untuk di dengarkan.

77. Cikaracak ninggang batu laun-laun jadi legok:
Artinya: Pagawean nu sakumaha hesena oge upama dipigawe kalawan daria tur leuken mah lilalila bisa dianggeuskeun kalawan hasilna nyugemakeun; jika rajin mengerjakan sesuatu pasti akan menuai hasil yang menggembirakan.

78. Cileuncang mande sagara:
Artinya: Nyaruaan jelema nu dina sagalana aya dina saluhureun urang; orang yang ingin mengungguli dari segi derajat martabat dan kedudukan.

79. Ciri sabumi cara sadesa:
Artinya: Beda tempat beda adat; beda tempat tinggal beda adat istiadat pula.

80. Clik putih clak herang:
Artinya: Iklas, kaluar tina hate beresih; ikhlas.

81. Cueut ka nu hideung ponteng ka nu koneng:
Artinya: Pilih kasih, teu adil; pilih kasih, tidak adil.

82. Cul dogdog tinggal igel:
Artinya: cul pegawean nu geus puguh hasilna, migawe deui nu can karuhan; mengerjakan pekerjaan yang tidak berpenghasilan dan meninggalkan pekerjaan
yang sudah pasti ada hasilnya.

Paribasa Sunda Huruf D dan Artinya

83. Deukeut deuleu pondok lengkah:
Artinya: Teu bebas indit-inditan; Tidak bebas dan leluasa dalam melakukan sesuatu.

84. Deukeut-deukeut anak taleus:
Artinya: Sakitu padeukeut teu apal yen baraya; meskipun berdekatan tetapi tidak hafal
keluarga sendiri.

85. Dibeureum-dihideung:
Artinya: Pasrah dikukumaha oge mangga; pasrah mau diapakan juga terserah.

86. Dibeuweung diutahkeun:
Artinya: Dipikir heula; dipikirkan lagi matang-matang.

87. Dihin pinasti anyar pinanggih:
Artinya: Sagala nu kaalaman ayeuna sabenerna geus ditangtukeun ti heula ku pangeran; segala sesuatu itu sudah ada yang mengatur dan menentukan yaitu Tuhan.

88. Disiksik dikunyit-kunyit dicacag diwalang-walang:
Artinya: Dihukum berat kacida, dihukum pati; dihukum dengan seberat-beratnya.

89. Disuhun dina embun-embunan:
Artinya: Kacida ditarimakeunana; diterima dengan senang hati.

90. Diuk ngahurun balung ku tulang:
Artinya: Teu puguh cabak, sagala bararingung.

91. Deduga peryoga:
Artinya: Kudu bisa ngira-ngira hade gorengna.

Paribasa Sunda Huruf E dan Artinya

92. Eleh atah-atah:
Artinya: babari eleh, elehan.

93. Eleh deet:
Artinya: Ngelehan maneh; meski tidak setuju dengan persetujuan namun dengan terpaksa harus mengikuti persetujuan orang lain.

94. Eleh papan meunang halis:
Artinya: Sareatna eleh dina diaduna, tapi hakekatna meunang dina bebeneranana.

95. Eling-eling mangka eling rumingkang di bumi alam:
Artinya: Sakur jelema kudu inget kanu kagungan bumi jeung langit katul eusina, yen hirup teh darma wawayangan wae.

96. Elmu ajug:
Artinya: Ari ka batur isa mapatahan tapi ari ka sorangan henteu; pada orang lain menasehati namun dirinya sendiri tidak menjalankannya.

97. Elmu angklung:
Artinya: Patukang tonggong jeung kolot; Orang yang tidak menghormati orang tua atau yang lebih dewasa.

98. Endog mapatahan hayam:
Artinya: Sahandapeun mapatahan ka saluhureun atawa nu ngira mapatahan nu geus kolot; orang muda menasehati orang yang sudah berpengalaman atau sudah tua.

99. Entong neangan pibonganeun batur:
Artinya: Picilakaeun nepi ka ku batur bisa dibonganbongan.

100. Era parada:
Artinya: Era ku omongan/lampah batur nu matak aeb; merasa malu mendengar aib dari orang lain.

101. Etopan gawe nu lian:
Artinya: Turut campur kana pagawean anu sejen pipiluen kana urusan batur; ikut campur masalah orang lain.

 

 

Berita Terkait
Berita Terkini